คุณค่าและประโยชน์ของป่าชายเลน

 

 

คุณค่าและประโยชน์ของป่าชายเลน ที่หลายคนหลงลืม
ที่หลายคนไม่รู้ว่า 'ป่าชายเลน' มีคุณค่า และมีประโยชน์ที่ส่งผลชีวิตมนุษย์ และระบบนิเวศอย่างมากมาย

ประโยชน์ของป่าชายเลน เราสามารถแบ่งออกเป็น
1. ประโยชน์จากการใช้โดยตรง
• การใช้ประโยชน์จากไม้ใช้สอย เช่น การใช้ไม้ทำฟืน และเผาถ่าน ทำอุปกรณ์ประมงพื้นบ้าน
• การใช้พืชในป่าชายเลนเป็นอาหาร และยาสมุนไพร เช่น เหงือกปลาหมอ มะนาวผี ใช้รักษาโรคผิวหนัง ผลของตะบูนขาวใช้รักษาโรคบิดและโรคท้องร่วงได้ รากตาตุ่มทะเลใช้แก้อักเสบ แก้ไข้ แก้คัน เป็นต้น
• การจับสัตว์น้ำที่อาศัยในลำคลองของป่าชายเลน เช่น ปูดำ ปลากระบอก
• การใช้ป่าชายเลนเป็นที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจที่เต็มไปด้วยความหลากหลายทางชีวภาพของพืชพันธุ์และสัตว์ทะเล

2. ประโยชน์จากการเป็นแหล่งนิเวศบริการ ซึ่งไม่ได้เกิดจากการใช้โดยตรง แต่เกิดจากการมีอยู่ของระบบนิเวศป่าชายเลน เช่น
• การเป็นแหล่งอาหารที่สมบูรณ์ของสัตว์น้ำ : เศษไม้หรือใบไม้ที่ร่วงหลนจะถูกย่อยสลายกลายอินทรียวัตถุ เกิดกระบวนการย่อยสลายจนกลายเป็นโปรตีนสำหรับสัตว์ที่อาศัยในบริเวณนั้นๆ เช่น ปู หอย ปลา ไปจนถึงกุ้งและหนอน
• การเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อน : ส่งผลถึงเศรษฐกิจต่อชุมชนและต่อประเทศอย่างมากมาย เช่น อนุบาลตัวอ่อนของ กุ้งกุลาดำ กุ้งแชบ๊วย หอยนางรม หอยแครง หรือ ปลากะพงขาว ปลากระบอก ปูม้า ปูแสม เป็นต้น
• เป็นแหล่งที่ช่วยรักษาความสมดุลของระบบนิเวศชายฝั่ง ที่อยู่ใกล้เคียง เช่น หาดเลน หญ้าทะเล แนวปะการัง: เนื่องจากตะกอนต่างๆ ที่มาพร้อมกับกระแสน้ำที่พัดเข้ามาบริเวณชายฝั่งของป่าชายเลน จนเกิดเป็นการทับถมของดิน ทำให้เกิดหน้าดินใหม่ และเมื่อใช้ระยะเวลานานมากขึ้นก็จะแพร่ขยายลงบนบริเวณทะเลเป็นอันเรียกว่า “หาดเลน” นั่นเอง
• เป็นกำแพงป้องกันการพังทลายของชายฝั่ง และเป็นปราการปกป้องชีวิตและทรัพย์สินของผู้อาศัยอยู่ในบริเวณชายฝั่งด้านหลังพื้นที่ป่าชายเลน : กระแสน้ำที่รุนแรงที่รวมถึงกระแสลมที่สามารถป้องกันได้ ทำให้ประชากรที่อาศัยอยู่ภายในบริเวณดังกล่าว ได้รับผลกระทบน้อยลงจากพลังธรรมชาติ
• เป็นผู้ช่วยดักขยะ และดูดซับ บำบัดน้ำเสียและสิ่งปฏิกูลก่อนจะออกสู่ทะเล : จะถูกดักโดยรากของต้นไม้ในป่าชายเลนที่งอกออกมาเหนือพื้นดิน
• เป็นผู้ช่วยลดคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศโดยการตรึงคาร์บอนเก็บไว้ในรูปของมวลชีวภาพ เช่น ลำต้น ราก ใบ และช่วยเพิ่มปริมาณออกชิเจน
• เป็นแหล่งรายได้จากการประกอบอาชีพต่างๆ ที่พึ่งพาป่าชายเลน : ป่าชายเลนมีบทบาทในการรักษาสมดุลของธาตุอาหารและความอุดมสมบูรณ์ของน้ำทะเลชายฝั่งซึ่งจะส่งผลถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรประมงด้วย

'ป่าชายเลน' มีเรื่องราวมากมายที่ซ่อนอยู่มากกว่าป่าโกงกางที่ทุกคนรู้จัก แต่ปัจจุบันป่าชายเลนเองก็ได้รับผลกระทบมากมายจากการกระทำของมนุษย์ ทำให้มีความอุดมสมบูรณ์ที่น้อยลง