ผู้อาศัยในระบบนิเวศหาดโคลน/หาดเลน

  

บริเวณพื้นปากแม่น้ำหรืออ่าวกึ่งปิดบริเวณชายฝั่งทะเลที่มีแม่น้ำลำคลองไหลลงเรามักจะพบระบบนิเวศหาดโคลน/หาดเลน กว้างใหญ่ หากมองด้วยตาเปล่าพื้นที่บริเวณนี้ก็ไม่น่าจะมีอะไรมาอาศัยอยู่ได้ พอน้ำขึ้นก็จมมิดอยู่ใต้น้ำ พอน้ำลงก็โผล่แถมโดนแดดร้อนๆ เผาเอาอีก แต่..ในหาดโคลนกลับเป็นบ้านและที่หากินของสัตว์อีกหลายๆ ชนิด เนื่องจากบริเวณหาดเลนจะเป็นแหล่งสะสมของตะกอนอินทรีย์วัตถุจำนวนมหาศาล เป็นแหล่งอาหารให้กับสัตว์เล็กๆ ชนิดต่างๆ ทั้งที่กินเศษซากอินทรีย์บนผิวโคลน และที่กรองกินจากมวลน้ำ รวมทั้งสัตว์ที่มาคอยกินสัตว์อื่นๆ แอดฯจะแบ่งกลุ่มสัตว์แบบง่ายๆ ให้เราสามารถมองเห็นภาพตามไปนะครับ ...


• กลุ่มสัตว์ที่มาจากฟ้า เช่นนกทะเลและนกชายเลนหาดเลนในบ้านเรานั้นหลายแห่งมีความสำคัญในระดับโลก เนื่องจากเป็นเส้นทางบินอพยพของนกชายเลนและนกทะเล ซึ่งในบ้านเราเป็นเส้นทาง East Asian-Australian Flyway และเป็นจุดแวะพักเติมพลังของนกชายเลนสำคัญๆ และหายากหลายชนิด เช่น นกชายเลนปากช้อน เป็นต้น

• กลุ่มสัตว์ที่มากับน้ำ สัตว์เหล่านี้จะมากับกระแสน้ำช่วงน้ำขึ้น เพื่อเข้ามาหาอาหารซึ่งอาจได้แก่ ไส้เดือนทะเล หอย ปู กุ้ง และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กอื่นๆ บางครั้งก็เข้ามาเพื่อวางไข่ในหาดเลนหรือพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งสัตว์กลุ่มนี้ได้แก่ ปลาต่างๆ กุ้ง แมงดาทะเล เป็นต้น

• กลุ่มที่อยู่ในดินหรืออยู่บนผิวดิน สัตว์กลุ่มนี้ โดยส่วนใหญ่มักเป็นสัตว์ที่กินเศษซากอินทรีย์ หรือสาหร่ายขนาดเล็กพวก ไดอะตอม เป็นอาหารบางชนิดก็เป็นพวกกรองกินสารอาหารจากมวลน้ำโดยโผล่ระยางค์ หรือดูดน้ำผ่านซี่กรองเพื่อกรองกินอาหาร สัตว์กลุ่มนี้จะอาศัยในโคลนด้วยการ ฝังตัวเองในโคลน หรือขุดรู บางชนิดจะมีการสร้างท่อในดินแล้วอาศัยในท่อที่สร้างไว้ ซึ่งสัตว์ในดินนี้เอง จะเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญของนกทะเลอพยพจำนวนมาก หากหาดโคลน/หาดเลนไม่มีความอุดมสมบูรณ์ ก็ไม่สามารถรองรับประชากรนกทะเลได้

ดังที่กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ว่าว่าหาดโคลน หาดเลนนั้นไม่ใช่ระบบนิเวศเสื่อมโทรม ไม่ใช่ที่ว่างเปล่า แต่เป็นระบบนิเวศที่มีความอุดมสมบูรณ์อีกแหล่งหนึ่งของชายฝั่งทะเลไทย ดังนั้น จึงไม่ควรนำกิจกรรมหรือการพัฒนาที่ขาดองค์ความรู้จริงๆ ไปดำเนิการในพื้นที่หาดเลน ดังที่ปรากฏเป็นข่าวบ่อยครั้งในการทำกิจกรรมปลูกป่าชายเลนบนหาดโคลน หาดเลน ซึ่งสุดท้ายจะเป็นการทำลายระบบนิเวศที่สำคัญโดยไม่รู้ตัว..
เรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับธรรมชาติ เพื่อความยั่งยืนของวิถีชีวิตและทรัพยากรนะครับ..


#หาดโคลน #หาดเลน #เพื่อความเป็นหนึ่งเดียวกันของสิ่งแวดล้อมและมนุษย์ #มูลนิธิเอ็นไลฟ